Korzystanie z materiałów w archiwum państwowym – dawniej i dziś

Wszystkie materiały w każdym archiwum państwowym są dostępne dla każdego, bez żadnych dodatkowych upoważnień. Wyjątkiem są przypadki, gdy:

  • materiały te zawierają dane osobowe (dotyczy to tylko osób żyjących, a więc niewielkiego procentu zasobu, z ostatnich kilkudziesięciu lat)
  • zawierają tajemnice chronione prawem (bardzo rzadki przypadek)
  • oryginał jest zniszczony lub w trakcie konserwacji (trzeba mieć pecha, żeby tak trafić)
  • zakaz udostępniania zawarto w umowie depozytu (teoretycznie możliwe, ale praktycznie niespotykane).

Aby dotrzeć do szukanej informacji, posługujemy się dostępnymi pomocami archiwalnymi:

  • spis zespołów
  • inwentarz archiwalny
  • inne pomoce, jak: skorowidze, indeksy, przewodniki (rzadziej spotykane).

Coraz więcej inwentarzy wszystkich archiwów państwowych w Polsce dostępnych jest online (www.szukajwarchiwach.pl). Niektóre nawet ze skanami całych jednostek archiwalnych. To znacząco ułatwia i przyspiesza kwerendy w archiwach.

Jak wygląda to od strony praktycznej?

  1. Kiedyś należało przyjechać do archiwum. Dziś z jednego miejsca mamy dostęp do wszystkich archiwów.
  2. Zaczynało się od zgłoszenia użytkownika i przeglądania zeszytu ze spisem wszystkich zespołów archiwalnych. Dziś spis zespołów wygląda np. tak: http://www.szukajwarchiwach.pl/45#tabZasoby
  3. Jeśli zespół nas zainteresował, prosiliśmy o inwentarz. Dziś po prostu klikamy w nazwę i otrzymujemy wstęp z inwentarzem w domu: http://www.szukajwarchiwach.pl/45/1/0/?q=XARCHro:45+XTYPEro:zesp&order=syg_order&wynik=1&rpp=15&page=1#tabZespol
  4. Inwentarze dużych zespołów często dzielone były na tomy i ich przeglądanie trwało wiele godzin. W ten sposób jeden dzień kwerendy mieliśmy z głowy. Dziś przed wyjazdem przeglądamy inwentarz: http://www.szukajwarchiwach.pl/45/1/0/?q=XARCHro:45+XTYPEro:zesp&order=syg_order&wynik=1&rpp=15&page=1#tabJednostki
  5. Potem następowało wypisywanie rewersów, które były realizowane czasem dopiero następnego dnia. Dziś rewersy możemy ściągnąć ze strony archiwum: http://opole.ap.gov.pl/zasob/formularze.html, wypełnić w domu, a nawet przesłać mailem, aby jednostki już czekały.
  6. Biorąc pod uwagę, że coraz więcej materiałów zostało zdigitalizowanych. Możemy od razu dostać jednostkę bez wyjeżdżania do archiwum. Nawet jeśli miałby to być skan z mikrofilmu: http://www.szukajwarchiwach.pl/45/22/0/1/1#tabSkany

A jeśli nie chcemy szukać tradycyjnie, po strukturze zasobu archiwalnego, wpisujemy szukane hasło w wyszukiwarkę i mamy wszystkie wyniki, do tego ze wszystkich archiwów w Polsce – od razu. Przykładowo dla hasła „Opole”: http://www.szukajwarchiwach.pl/search?q=Opole

Aby zawęzić wyniki do Archiwum Państwowego w Opolu, dodajemy filtr „Archiwum”, znajdujący się w kolumnie po lewej stronie.

 




Boże chroń mnie przed kurzem i brudem…

Gott schütze mich
Gott schütze mich vor Staub und Schmutz, vor Feuer, Krieg und Denkmalschutz

(Boże chroń mnie przed kurzem i brudem, przed ogniem, wojną oraz ochroną zabytków).

Podobny napis mógłby znajdować się na budynku każdego archiwum. Pozostaje tylko pytanie, co byłoby ostatnim członem tego wezwania… 😉
W rzeczywistości napis znajduje się na ścianie frontowej browaru Fässla w Bambergu




10 tys. zdjęć z czasów I wojny światowej

Archiwum Państwowe w Karlsruhe (Generallandesarchiv Karlsruhe) w ramach opracowania dokumentacji XIV Korpusu Armii (1,2 km akt) zdecydowało się zdigitalizować również ok. 10 000 zdjęć znajdujących się w tych materiałach, w tym wiele lotniczych obrazujących pozycje alianckie z okresu I wojny światowej. Obecnie dostępne jest pierwsze kilkaset zdjęć. Kolejne będą udostępniane jeszcze w tym roku.

Co istotne, nie są to pojedyncze fotografie z czym zwykle mamy do czynienia, ale zachowany jest w tym przypadku kontekst powstania zdjęć: ludzie, miejsca, przedmioty i rodzaje broni są łatwe do zidentyfikowania.

W ten sposób, dla wielu historyków pozornie nieistotne (jeszcze niestety!) na pierwszy rzut oka fotografie, interpretowane jako część określonej historii, stają się nagle ważnym źródłem historycznym.

zdjęcie z I wojny światowej

Obecnie dostępne są:


Źródło:

  1. 600 Fotos aus dem Ersten Weltkrieg jetzt online
  2. Landesarchiv Baden-Württemberg, Ansichten des Weltenbrands



Akt zgonu (Sterbeurkunde)

standesamt sterberegister boblowitz

AP Opole, Sterbe-Haupt-Register Standesamts Boblowitz pro 1882, sygn. 45/793/0/2.5/77

TRANSLITERACJA

1

Nr. 1.

Boblowitz am 9ten Januar. 1882.

Vor dem unterzeichneten Standesbeamten erschien heute, der Perön-

lichkeit nach

bekannt,

die Häuslerfrau Katharina Czeczotka

geb. Kaske

wohnhaft zu Boblowitz

und zeigte an, daß Julius Czeczotka

Acht Wochen alt evangelischer Religion,

wohnhaft zu Boblowitz

geboren zu Boblowitz

Sohn des Häuslers Wilhelm Czeczotka

und dessen Ehefrau, der Anzeigenden

zu Boblowitz

zu Boblowitz

am siebenten Januar

des Jahres tausend acht hundert achtzig und zwei

Vormittags um zwölf Uhr

verstorben sei.

 

Vorgelesen, genehmigt und unterschrieben

Katharine Czezotka

Der Standesbeamte

Alker

 


TŁUMACZENIE

1 [paginacja]

Nr 1

Boboluszki, dnia 9-tego stycznia 1882 roku.

Przed niżej podpisanym urzędnikiem stanu cywilnego zjawiła się dzisiaj, osobiście znana [urzędnikowi] chałupniczka Katharina Czeczotka z domu Kaske, zamieszkała w Boboluszkach i oświadczyła, że Julius Czeczotka, mający osiem tygodni, wyznania ewangelickiego, zamieszkały w Boboluszkach, urodzony w Boboluszkach, syn chałupnika Wilhelma Czeczotki i jego żony, składającej to zawiadomienie, z Boblowitz, w Boboluszkach w dniu siódmego stycznia roku tysiąc osiemset osiemdziesiątego drugiego rano o godzinie dwunastej zmarł.

Przeczytano, przyjęto i podpisano

Katharine Czezotka [podpisując się popełniła zapewne błąd, tu: ‘z’ wymawiamy jako ‘c’]

Urzędnik stanu cywilnego

Alker

 




Akt małżeństwa (Heiratsurkunde)

standesamt heiratsregister Rosenberg

AP Częstochowa, Heiraths – Neben Register des Königlich Preussischen, sygn. 8/258/0/2/36

TRANSLITERACJA

5

Nr. 3.

Rosenberg am eilften

April Ein tausend acht hundert achtzig und zwei.

Vor dem unterzeichneten Standesbeamten erschienen heute zum Zweck

der Eheschließung:

1. der ledige Schneider Martin Andreas

Paprotny

der Persönlichkeit nach

bekannt,

katholischer Religion, geboren den sechsten

November des Jahres tausend acht hundert

acht und fünfzig zu Bischdorf

Kreis Rosenberg, wohnhaft zu Rosenberg

Sohn des Auszügler Mathias Paprotny

und dessen Ehefrau Johanna gebornen

Gladys wohnhaft

zu Bischdorf

2. die ledige Pauline Beyer

der Persönlichkeit nach

bekannt,

katholischer Religion, geboren den dritten

Märzdes Jahres tausend acht hundert

neun und fünfzig zu Himmelwitz

Kreis Gross-Strehlitz, wohnhaft zu Rosenberg

Tochter des zu Himmelwitz verstorbenen Wirth-

schaftspector Gustav Beyer und dessen

zu Leobschütz verstorbenen Ehefrau Marie wohnhaft

zu gebornen Konietzny

 


standesamt heiratsregister Rosenberg

AP Częstochowa, Heiraths – Neben Register des Königlich Preussischen Standesamts, sygn. 8/258/0/2/36

6

Als Zeugen waren zugezogen und erschienen:

3. der Schneidermeister Leopold Andri-

schok

der Persönlichkeit nach

bekannt,

zwei und fünfzig Jahre alt, wohnhaft zu Rosenberg

4. der Schuhmachermeister Johann Nowak

der Persönlichkeit nach

bekannt,

zwei und vierzig Jahre alt, wohnhaft zu Rosen-

berg

In Gegenwart der Zeugen richtete der Standesbeamte an die

Verlobten einzeln und nacheinander die Frage:

ob sie erklären, daß sie die Ehe mit einander eingehen wollen.

Die Verlobten beantworteten diese Frage bejahend und erfolgte hier-

auf der Ausspruch des Standesbeamten, daß er sie nunmehr kraft des

Gesetzes für rechtmäßig verbundene Eheleute erkläre.

Der Martin Andreas Paprotny er-

klärt, daß er die Vaterschaft zu dem von

der unverehelichten Pauline Beyer

zu Leobschütz am 8ten September 1881

geborene Kinde Namens Marie Clara

Vorgelesen, genehmigt und unterschrieben.

Martin Paprotny

Pauline Paprotny geb. Beyer

Leopold Andrischok

Johann Nowak

 

Der Standesbeamte

Kodron

Die Uebereinstimmung mit dem Haupt-Register beglaubigt

Rosenberg am 11ten April 1882.

Der Standesneamte

[Kodron]


TŁUMACZENIE

5 [paginacja]

Nr. 3.

Olesno dnia jedenastego kwietnia tysiąc osiemset osiemdziesiątego drugiego.

Przed niżej podpisanym urzędnikiem stanu cywilnego zjawili się dzisiaj w celu zawarcia związku małżeńskiego:

1. stanu wolnego krawiec Martin Andreas Paprotny, znany osobiście [urzędnikowi], wyznania katolickiego, urodzony szóstego listopada roku tysiąc osiemset pięćdziesiątego w Biskupicach, powiat Olesno, zamieszkały w Oleśnie syn wycużnika Matiasa Paprotnego i jego żony Johanny z domu Gladys, zamieszkałych w Biskupicach

2. stanu wolnego Pauline Beyer, znana osobiście [urzędnikowi], wyznania katolickiego, urodzona trzeciego marca roku tysiąc osiemset piećdziesiątego dziewiątego w Jemielnicy, powiat Strzelce Opolskie, zamieszkała w Oleśnie córka zmarłego inspektora gospodarstwa (nadzorcy, ekonoma) Gustava Beyera i jego w Głubczycach zmarłej żony Marii z domu Konietzny

 

6 [paginacja]

Jako świadkowie zostali sprowadzeni i zjawili się:

3. mistrz krawiecki Leopold Andrischok , znany osobiście [urzędnikowi], wyznania katolickiego, w wieku pięćdziesięciu dwóch lat, zamieszkały w Oleśnie

4. mistrz szewski Johann Nowak , znany osobiście [urzędnikowi], wyznania katolickiego, w wieku czterdziestu dwóch lat, zamieszkały w Oleśnie

W obecności świadków urzędnik stanu cywilnego zwrócił się do narzeczonych, każdego z osobna, po kolei z pytaniem: czy oświadczają, że chcą zawrzeć ze sobą związek małżeński. Narzeczeni odpowiedzieli twierdząco na to pytanie, po czym nastąpiło orzeczenie urzędnika stanu cywilnego, że niniejszym na mocy prawa oświadcza on, że zgodnie z prawem są małżeństwem.

Martin Paprotny oświadczył, że uznaje ojcowstwo urodzonego 8go września 1881 przez niezamężną Pauline Beyer dziecka o imieniu Marie Clara.

Przeczytano, przyjęto i podpisano

Martin Paprotny, Pauline Paprotny z domu Beyer, Leopold Andrischok, Johann Nowak

Urzędnik stanu cywilnego

Kodron

Zgodność z rejestrem głównym poświadczono

Olesno dnia 11go kwietnia 1882

Urzędnik stanu cywilnego

[Kodron]

 




Hasła słownika na H, X oraz Y

Nowe (chociaż nieliczne) hasła słownika na literę X oraz Y, jak również – liczniejsze – na literę H.