Litera A – D


Share
image_pdfimage_print
Litera A – D
Głosuj

Litera A

  1. A u. O – Alpha und Omega – początek i koniec
  2. a. – anno – rok
  3. a. A. – auf Anordnung – na polecenie
  4. a. B. – auf Befehl – na rozkaz
  5. A. C. – Anno Christi – Roku Pańskiego
  6. A. c., a. c. – anni currentis – bieżącego roku
  7. a. D. – außer Dienst – emerytowany
  8. A. K.-O. – Allerhöchste Kabinetts-Ordre – Najwyższy Rozkaz Gabinetowy (Rządowy)
  9. a. O. – am Ort – w miejscu, na miejscu
  10. a. Pr. – auf Probe – na próbę, na czas określony (staż)
  11. A. S.-B. – Auf Spezial-Befwehl – na specjalny rozkaz, na nadzwyczajny rozkaz
  12. a. St. – alten Stils – starego stylu
  13. a. u. s. – actum ut supra – działo się jak wyżej (zostało spisane)
  14. a. V. – auf Vortrag – na omówienie
  15. a. Z. – auf Zeit – na czas
  16. A.-C., A. K. – Armee-Corps, Armee-Korps – Korpus Armijny
  17. a/ – am, an der – nad [rzeką]
  18. Abg. – 1. Abgang – wyjście (pisma); 2. Abgeordnete – poseł, deputowany
  19. Abs. – 1. Absender – nadawca (pisma); 2. Absatz – akapit
  20. Abt., Abth., Abthlg. – Abteilung – wydział (w urzędzie), oddział (wojsk.)
  21. Acc. – Accise – akcyza (podatek miejski)
  22. ach., achℓ. – Achtel – ósma część
  23. Adj. – 1. Adjunkt – akdjunkt; 2. Adjutant – adjutant
  24. adj. – adjungirt – wspieranie w prowadzeniu postępowania
  25. Adr. – Adresse – adres
  26. AG – Aktiengesellschaft – spółka akcyjna
  27. allg. – allgemein – ogólny
  28. Allod. – Allodium – alodium
  29. Anm. – Anmerkung – uwaga
  30. ao., a. o. – außerordentlich – nadzwyczajny
  31. ao. Prof. – außerordentlicher Proffessor – profesor nadzwyczajny
  32. AOK. – Armee-Oberkommando – Naczelne Dowództwo Armii
  33. ap., apl. – apostolisch – apostolski
  34. App.-Ger. – Appelations-Gericht – sąd apelacyjny
  35. Appr. – Approbation – aprobata, zatwierdzenie, zezwolenie
  36. Arch. – Archiv – archiwum
  37. Art. – 1. Artikel – artykuł; 2. Artillerie – artyleria
  38. Art.-Brig – Artillerie-Brigade – brygada artylerii
  39. Art.-Dep. – Artillerie-Depot – skład (magazyn) artylerii
  40. Asp. – Aspirant – aspirant
  41. Ass. – 1. Assesor – asesor; 2. Assistent – asystent
  42. Assist.-A. – Assistenz-Arzt – lekarz asystent
  43. A-U. – Armee-Uniform – mundur wojskowy
  44. Aud. – 1. Auditor – członek kolegium; 2. Auditeur – sędzia wojskowy
  45. Auf’tag – Auffahrttag – Wniebowstąpienie
  46. Ausc. – Auscultator – słuchacz, wychowanek
  47. ausg. – ausgeschieden – wyłączone, odłączone
  48. ausgef. – ausgefertigt – sporządzono, wystawiono
  49. auth. – authentich – autentyczne
  50. authoris. – authorisiert – autoryzowane
  51. Aym. – Aymer (Eimer) – wiadro; masa pojemności, wyróżniano generalnie duże wiadra (ok. 100 litrów) i małe (ok. 10-15 litrów); w XIX w. na terenach niemieckich– zwykle 12 litrów; w Rosji – 12,3 litra
  52. AZ., Az. – Aktenzeichen – znak akt, numer akt, sygnatura akt, znak sprawy

Litera B

  1. B. – 1. Bataillon – batalion; 2. Bauernschaft (też Bschst.) – chłopstwo; 3. Bürgermeister – burmistrz; 4. Brief (też Bf.) – list
  2. b. u. A. – bitte um Abschrift – proszę o odpis
  3. b. w., B. W. – bitte wenden – proszę odwrócić; wskazówka, że kontynuacja pisma znajduje się na drugiej stronie karty; zob. także – verte
  4. b.z.w. – bitte zu wenden – proszę odwrócić
  5. Bd. – Band, Bund – 1. wiązka, pęczek (30 sztuk); 2. Bund też – związek, federacja
  6. Bd. – Band (Bde. – Bände) – tom (tomy); zob. także – vol.
  7. begl. – beglaubigt – uwierzytelniony
  8. beif. – beifolgend – w załączeniu
  9. bes. – besondere, besonders – szczególne, szczególnie
  10. Beschl. – Beschluß – decyzja, postanowienie, uchwała
  11. Best.-Nr. – Bestellnummer – numer zamówienia
  12. betr. – betreffend, betreffs – dotyczy, w sprawie, odnośnie
  13. bew. – bewilligt – zatwierdzony
  14. bez. – 1. bezüglich – odnośnie; 2. bezahlt – zapłacono
  15. Bez. A. – Bezirk-Amt – urząd okręgu, urząd obwodu
  16. Bez., Bz. – Bezirk – okręg, obwód
  17. bezw., bzw. – beziehungsweise – względnie, lub
  18. Bg. – 1. Berg – góra; 2. Bogen – karta (pisma, książki)
  19. BGB – Bürgerliches Gesetz-Buch (Bürgerliches Gesetzbuch) – (niemiecki) kodeks cywilny
  20. Bgr. – Bürger – mieszczanin, obywatel
  21. Bhf. – Bahnhof – dworzec kolejowy
  22. BBund – związek, federacja
  23. Bl. – Blatt – karta; w aktach gruntowych – dziś – wykaz
  24. Brm. (też Bmstr) – Bürgermeister – burmistrz
  25. Buchh. – Buchhalter – księgowy
  26. bzf. – beizufügen – załączyć, dopisać; dodać coś do treści
  27. bzl. – beizulegen – dołączyć, dodać załącznik
  28. bzw. – beziehungsweise – względnie

Litera C

  1. C. F. – Companie-Führer – szef kompanii
  2. c., ca – circa – około
  3. c’mze – courante Münze – obiegowa moneta
  4. ca. – circa – około
  5. Calc. – Calculator – rachmistrz
  6. Cap. – Capitel – rozdział
  7. Capℓ – Caplan – kapłan
  8. Capt. – Capitain – kapitan
  9. Cav. – Cavallerie – kawaleria
  10. cbm. – Cubikmeter – kubik, metr szcześcienny (m3)
  11. ccm – Cubikcentimeter – centymetr sześcienny (cm3)
  12. Cd. – Civildienst – służba cywilna; też – służba zastępcza
  13. cdm – Cubikdecimeter – decymetr szcześcienny (dm3)
  14. Centℓ (też Ct., Ctr.) – Centner – cetnar; 50 kg (w Prusach – 51,498 kg)
  15. Cie, Co – Companie – kompania
  16. circ. – circulirt – obiegowy
  17. Cℓ (też Cr.) – Creutzer – krajcar; też – Kreuzer – moneta srebrna bita od XIII w., od XVI w. – moneta zdawkowa w krajach habsburskich; Krajcar (Wikipedia):http://pl.wikipedia.org/wiki/Krajcar
  18. Clafft: – Claffter – też – Klafter – 1. miara pojemności drewna – w Prusach 3,339 m³; 2. miara długości definiowana jako długość pomiędzy rozportartymi ramionami dorosłego mężczyzny, tj. 6 stóp = 3 łokcie = 1,8 m (inne rozpiętości – 1,7–2,91 m; w Prusach – 1,88 m); 3. czasem także miara powierzchni (Szwajcaria); Klafter (Wikipedia):http://de.wikipedia.org/wiki/Klafter
  19. cmm – Cubikmilimeter – milimetr sześcienny (mm3); też – Kubikmilimeter
  20. Col., Kol. – Colonie, Kolonie – kolonia; najliczniej powstałe podczas tzw. kolonizacji fryderycjańskiej w XVIII w., potem podczas tzw. wtórnej kolonizacji w XIX w.; utworzyły następnie odrębne miejscowości, lub zostały wchłonięte przez sąsiednie
  21. Coll. – collationirt – kolacjonowane; porównanie (sprawdzonie) zgodności np. konceptu z czystopisem
  22. Collat. – Collator, Collatur – kolator, kolacjonowanie
  23. Comm. – Commission – komisja
  24. Comp. Ch. – Companie-Chef – szef kompanii
  25. Conc. – Concept – koncept; jedna z form przygotowania pisma lub dokumentu, pisma
  26. Cons. – Consistorium – konsystorz
  27. Cons. R. – Consitorial-Rath – radca konsystorialny
  28. ۹vent – Convent – zgromadzenie, klasztor, też porozumienie
  29. cop: – 1. copiert – skopiowane; 2. copulirt – ślubne, zaślubione
  30. Corp. – Corporal – kapral
  31. Crim. Ger. – Criminal Gericht – sąd karny
  32. Ct, Court., Crt, crt – Courant – 1. obiegowe (moneta); 2. gruba srebrna moneta
  33. Cür. – Cürasier – kirasjer

Litera D

  1. D. – 1. Doktor – doktor; 2. Dame – dama, pani; 3. Durchlaucht – Książęca Mość, Wysokość; zob. Durchlaucht (Wikipedia)
  2. d. – den – dnia; przed datą (np. d. 1.04.2012)
  3. D. b. R. – Doctor beider Rechte – doktor obojga praw; także – Doctor iuris utriusque
  4. doktor prawa cywilnego i kanonicznego (kościelnego)
  5. d. h. – das heißt – to znaczy
  6. d. Hℓ – der Herr – pan; także w znaczeniu – właściciel ziemski
  7. d. J. – 1. das Jahr (des Jahres) – tego roku; 2. der Jüngere – młodszy
  8. d. M. – dieses Monats – tego miesiąca
  9. d’ – der – ten; zaimek osobowy dla rodz. męskiego
  10. Dc. – Ducat – dukat
  11. Dec. – December – grudzień
  12. dens. T. – denselben Tag – tego samego dnia
  13. Dep. – 1. Departement (też Dept.) – departament; 2. Depot – magazyn, skład; 3. Depesche – depesza
  14. Deput. – 1. Deputat – deputat; 2. Deputation – deputacja, delegacja, poselstwo
  15. ders. – derselbe – ten sam, tenże
  16. Dez. – 1. Dezernat – wydział, referat, resort; 2. Dezernent – decernent; też – Decernent, urzędnik wydający decyzje administracyjne, zob. Decernent (Wikipedia)
  17. Dez. – Dezember – grudzień
  18. Df. – Dorf – wieś
  19. dgl, dgℓ – dergleichen – taki sam, podobny
  20. Di. – Dienstag – wtorek
  21. Dict. – Dictator – dyktator
  22. Dig. – Digesten – Digesta; część prawa rzymskiego, zob. Kodeks Justyniana (Wikipedia), Pandekten (Wikipedia)
  23. Dipl. – 1. Diplom – dyplom; 2. Diplomat – dyplomata; dyplom także w znaczeniu uroczystego dokumentu (np. zatwierdzenie przywilejów dla miasta przez cesarza)
  24. Diss. – 1. Dissertation – dysertacja; 2. Dissident – dysydent
  25. Div. – Division – dywizja, dywizjon
  26. dŋ den – dnia; powszechnie w datacji
  27. Do. – Donnerstag – czwartek
  28. Dom. – 1. Dominial – dominialne; 2. Dominium – dominium, domena
  29. drltℓ – durchleuten – wielmożny,mościwy
  30. dwℓ, dwilr – dienstwilliger – uniżony, usłużny

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *